Ekonomi

Bir garip hissiyat: ASMR

Bir garip hissiyat: ASMR

Beynin karıncalanma hissi, tarif edilmesi zor bir psikolojik durumdu ta ki bir YouTube fenomeni haline gelene kadar… ASMR’nin ortaya çıkışında Jennifer Allen’ın uzay videolarını izlerken zaman zaman hissettiği şu tuhaf duygu yatıyor: Kameranın yüzeyi görüntülemek için geriye doğru çekilmesiyle birlikte beynine yayılan bir karıncalanma hissi. Kısa süre içinde bu his, yerini omurgası boyunca yayılan sıcak bir dalgaya ve sonunda bir rahatlamaya bırakıyor.

Allen, bu duygudan hoşlanmış ancak buna neyin sebep olduğunu anlamamıştı. Çünkü daha önce deneyimlediklerinden tamamen farklıydı. Allen’ı ASMR’nin keşfine götüren tetikleyici de bu his oldu. İki yıl boyunca “kafa derisinde karıncalanma”, “beyinsel orgazm” gibi anahtar kelimelerle Google aramaları yaptı ancak karşısına hiçbir şey çıkmadı. Ta ki 2009’da, SteadyHealth adlı bir blogta şu başlığa rastlayana kadar: “Tuhaf duygular iyi hissettiriyor.” Tetikleyiciler; birinin bir formu doldurmasını izlemekten fısıltı sesleri dinlemeye veya Bob Ross’un manzaraları resmetmesini seyretmeye kadar uzanıyordu. Başlığın altında her ne kadar bir tartışma olmasa da tarif edilen hisler yaşadıklarıyla benzerdi: Kafa derisinden başlayarak yayılan sıcak bir dalga, tüyleri diken diken olmak, beyinsel orgazm yaşamak…

Zamanla bu yazışmalar “Tuhaf duygular iyi hissettiriyor-Bölüm 2” başlıklı yeni bir konuşma penceresinin açılmasını sağladı. İsimsiz duygu hakkındaki söylemler ve örnekler çoğaldıkça bu hissi anlamak için bir araştırma grubuna ihtiyaç duyulduğu dile getirilmeye başlandı. Ve gelinen noktada Allen, şimdiye kadar bu hissi nitelemek için kullanılan kavramların yeterli olmadığını düşünüp yeni bir terim yarattı: A.S.M.R. Bunu takiben 2009 yılında Facebook’ta araştırmacılar, sanatçılar ve yazarların dahil olduğu bir grup açılarak ağırlıklı karşılaşılan tetikleyici için ilk ASMR videosu oluşturuldu: Whisper 1-hello! Böylelikle YouTube içerikleri için küçük ama hızla büyüyecek yeni bir alt küme ortaya çıkmış oldu.

Allen’ın SteadyHealth ile başlayan macerasında başlarda, ASMR videoları üreten 12 YouTube kanalı varken üç yıl sonra bu sayı üç katından fazla arttı. Bunu, Wikipedia’da ASMR’nin tanımı için oluşturulmuş bir sayfa takip etti. Ardından da Virginia, Shenandoah Üniversitesi’nden fizyoloji profesörü Craig Richard, konuyla ilgili araştırma merkezi olması adına çevrimiçi bir arşiv niteliğinde olan ASMR Üniversitesi’ni kurdu.

ASMR’nin hissettirdiği

ASMR’ye dair ilk akademik çalışma Sheffield Üniversitesi tarafından yapıldı. Bu hissi yaşadığını iddia edenlerin fizyolojisini ölçen çalışma, kişilerin ASMR videoları izlerken kalp atış hızında yavaşlama yaşandığını ortaya koymakla birlikte bunun gevşeme tekniklerinin etkileriyle kıyaslanabileceğini ileri sürüyordu. Keza araştırmacılar da bu çalışmanın bulgularını dayanak göstererek ASMR videolarının izleyenlerde rahatlama gibi olumlu duygular yarattığını ifade ediyor. Google aramaları ise bunun kanıtı niteliğinde. İnsanlar ASMR videolarını saat dilimine bakılmaksızın akşam 22.30 civarında izleme eğiliminde. Bu da ASMR’nin uyku ile olan bağlantısına işaret ediyor. ASMR YouTuber’ı Emma Smith de bu mecradaki yolculuğunun, geçirdiği bir araba kazası sonrasında uyumak için mücadele verirken ASMR’yi keşfetmesiyle başladığını söylüyor. ASMR araştırmacısı Dr. Giulia Poerio, bu durumların, konuyla ilgili daha fazla bilimsel araştırma yapılmasının önünü açabileceğini ifade ederken akıl sağlığı yardım kuruluşu SANE’nin CEO’su Marjorie Wallace, daha fazla klinik araştırmaya ihtiyaç duyulmasına rağmen, bunun ruh sağlığı koşullarıyla savaşmak için başka bir araç olabileceğini belirtiyor.

Bir YouTube fenomeni

Online Mattress Review’un Nisan 2020’de YouTube verilerini baz alarak yayınladığı rapora göre ASMR tetikleyicisi için en popüler arama terimi, masaj. Onu tıkırtı, kazıma, rol yapmak, kişisel dikkat, fısıldama, el hareketleri, nefes hareketleri, yazı yazmak ve kedi sesi takip ediyor. ASMR aramalarının en çok İsveç, İzlanda, Norveç, Yeni Zelanda ve Fransa’da yapıldığını gösteren rapora göre Finlandiya, YouTube’da kişi başına ikiden fazla ASMR video aramasıyla Avrupa’da ASMR’nin en popüler olduğu ülke.

JerryPop’s kanalının Yummy Nummies-Mini Slushy Maker ASMR adlı videosu tüm zamanların en popüler ASMR videosu olurken kutu açma ve daha çok Güney Kore’de popüler hale gelen YouTuber’ların yemek yerken izleyicilerle etkileşime girdiği canlı yayın akımı mukbang videoları da popüler ASMR içerikleri arasında yer alıyor.

Pazarlamanın kıskacında

2019 yılında YouTube’da yer alan ASMR videolarının sayısının yaklaşık 5,2 milyona ulaştığı tahmin ediliyor. Yine İngiltere’de yalnızca YouTube’da, Ocak 2019’un ilk haftasında önceki yılın aynı dönemine kıyasla ASMR video aramalarında yüzde 122 artış yaşandığı görülüyor. İlginin artması bir yana, bir ASMR videosunun 100 milyondan fazla izlenme rakamına ulaşması, bunun yeni trend olarak pek çok alanda yer almasının da önünü açmış bulunuyor. Bu alanlardan biri de pazarlama. Super Bowl 2019’da bir bira markasının yayınladığı reklamı hatırlamakta fayda var. Reklamda oyuncu Zoe Kravitz, mikrofona fısıldayan ve bir şişeye dokunan görüntüleriyle ASMR tekniğini kullanarak çılgın futbol taraftarlarını sakinleştirmeye çalışıyor. Endüstri adına ASMR odağında ana akımdaki bu ilk girişim, olumsuz eleştirilere maruz kalsa da reklamın ilk bir ayda 13 milyon görüntülenme elde ettiğini de ekleyelim.

Bu çalışma aynı zamanda ASMR’nin markalar dünyasında hatırı sayılır yer edindiğinin bir göstergesi. IKEA, ASMR tekniğinin kullanıldığı 6 videodan oluşan Oddly IKEA adlı bir video serisi yayınlayarak bu akıma katıldı. Yine Dove Chocolate, KFC ASMR tekniğini kullanarak kampanyalar hayata geçiren markalardan olurken, Amerikan moda dergisi W Magazine; oyuncu Gal Gadot, müzisyen Cardi B, komedyen Aubrey Plaza, model ve oyuncu Emily Ratajkowski gibi isimlerin yer aldığı ASMR video serisini hayata geçirdi. Bu tekniği kullanan markalara 2019’da Apple da eklendi. Marka, Shot on iPhone kampanyasının bir parçası olarak YouTube kanalında Apple ürünleriyle ilgisi olmayan 4 ASMR videosu yayınladı. Samsung’un girişimi ise ürün geliştirme üzerine oldu. Markanın CES 2019’daki projelerinden biri, insanların yüksek kaliteli ASMR içeriği kaydetmelerine yardımcı olacak aiMO adlı ses kayıt cihazıydı.

Bir başka yenilikçi örnek ise ASMR deneyimini, dijitalden fiziksel ortama taşıyan bir duyusal yolculuk sunan Whisperlodge. 2016 yılında kurulan Whisperlodge’un kreatif direktörü Melinda Lauw, başlangıçta bu deneyimi sadece ASMR’ye sahip olanlara sunduklarını ancak aradan geçen dört yılda değişime uğradığını ifade ediyor: “Tüm gösteri boyunca fısıldayarak konuşuyoruz; gerçekten yüksek sesler kullanmıyoruz. Her ses, nesnelerin yakın mesafede kullanılmasıyla canlı olarak çıkarılıyor. 90 dakikadan sonra, işitme seviyeniz otomatik olarak uyum göstermeye başlıyor. Yani, sizi tekrar dünyaya bıraktığımızda, ‘her şeyi duyabiliyorum’ ve ‘pek çok şeyi fark ediyorum’ diyeceksiniz.” Lauw, ASMR’nin son zamanlardaki popülaritesini ise şöyle açıklıyor: “ASMR’ye sahip olup olmamanız önemli değil; bu sadece kişisel ilgi ve birinin sizin için orada olması isteği. Gösteriyi kendiniz ve çevrenizde farkındalık yaratmanın bir yolu olarak pazarlıyoruz. Genel olarak insanlar bu günlerde aşırı uyarılıyor. Telefonuna bakıyorsun, bin tane şeyle karşılaşıyorsun. Tüm bildirimler, sesler, çok fazla. Bence ASMR’nin şu anda daha popüler olmasının nedeni, bir tür kaçış olması.”   

Benzer Yazılar

Hakikaten koronavirüs tehlikesinin farkında mıyız?

Ad Hoc

Depremlerle ve devrimlerle sarsılan ülke: Şili

Ad Hoc

Orta sınıfta neler oluyor?

Ad Hoc