Teknoloji

İklim krizinde Akdeniz ormanları

İklim krizinde Akdeniz ormanları

İklim değişikliği tüm dünyayı etkilerken uzmanlar ortalama sıcaklık artışını 1,5 derecenin altında tutmanın önemini vurgulasalar da bu hedefe ulaşmak için çabalar küresel ölçekte yok denecek kadar az. “İklim değişikliği” söyleminin yerini “iklim krizi” ve “iklim yıkımı” söylemlerine bırakmaya başladığı şu günlerde değişen iklim koşullarına karşı uyum önlemleri almak giderek daha elzem bir konu haline geliyor.

İklim değişikliğinin etkilerinin ise farklı coğrafyalarda farklı yoğunluklarda yaşanılacağı öngörülüyor. Akdeniz ikliminin etkisinde olan ekosistemler ise tüm biyo-iklimsel sınıflar arasında iklim değişikliğine en hassas alanlar arasında yer alıyor. Bunun nedenleri arasında Akdeniz ikliminde görülen mevsimsel kuraklıklar, bölgedeki ekosistemlerin ve doğal kaynakların tarih boyunca insanlar tarafından aşırı kullanımı ve doğal değerlerin tahrip edilme hızındaki artış yer alıyor. İklim değişikliğinin ise bölgedeki ekosistemler üzerinde hâlihazırda var olan baskıların artmasına neden olacağı ve bu alanların geleceğini olumsuz yönde etkileyeceği tahmin ediliyor.

Akdeniz Bölgesinde, iklim değişikliği nedeniyle ortalama sıcaklıkların ve kuraklığın fark edilir derecede artacağı öngörülüyor.

Söz konusu artışların hem doğrudan (kuraklık, sıcaklık dalgası vb.) hem de dolaylı yollardan (yangın, patojenler, istilacı türler, bazı türlerin bölgeden göçü ve yok oluşu vb.) önemli ekosistem değişikliklerine sebep olması kaçınılmaz.

Ormanların iklim değişimine ayak uydurması

Ağaçların nispeten uzun ömürlü olması ise ekosistemin bu değişikliklere uyum sağlamasını yavaşlatacağı için ormanlar iklim değişikliğinden en çok etkilenecek alanlar arasında yer alıyor. Ayrıca, hem iklim değişikliğinin geçmiş değişimlere kıyasla yüksek hızı hem de insan etkileri (yoğun odun üretimi, aşırı otlatma vb.) nedeniyle doğal uyum süreçlerinin sekteye uğraması söz konusu.

Ormanların bu değişime ayak uydurmalarını kolaylaştırmak ve iklim değişikliğinin çevresel ve sosyo-ekonomik sonuçlarını mümkün olduğunca en aza indirmek için bu uyum sürecini daha iyi anlamaya ve uyum sürecini destekleyici önlemler almaya çalışmalıyız.

Akdeniz ormanlarını iklim değişikliğinin etkilerine karşı korumak için alınması gereken önlemlerin başında, çeşitliliğinin (tür, yapısal, genetik vb.) yüksek tutulması geliyor. Farklı türlerin alanda bulunması gelecekteki iklim koşullarına uyumlu olma ihtimali olan türlerin sahada bulunma olasılığını artırır. Aynı şekilde ormanın yapısındaki çeşitlilik ve aynı tür içindeki genetik çeşitlilik de ekosistemlerin yeni koşullara uyum gücünü destekler.

Ardıç ve meşenin gücü

Diğer önlemler arasında ise kuraklık ve sıcaklığa dayanıklı olan ardıç ve meşe türlerinin ülkemiz Akdeniz ormanlarındaki ağaçlandırmalarda daha çok kullanılması geliyor. Ardıç ve meşe Akdeniz ekosisteminin doğal ormanlarında yaygın bir şekilde bulunan, özellikle en zorlu iklimsel koşulda ve toprak şartlarında bile varlıklarını sürdürmeye devam edebilen türlerden ikisidir. Bu özelliklerinden dolayı gelecek iklim koşullarında orman ekosisteminin devamını sağlayabilirler. Ayrıca, günümüzde tür çeşitliliği nispeten düşük olan ormanlarda yer yer bu türlerden oluşan adacıkların oluşturulması ormanların güçlendirilmesini sağlayabilir. Ayrıca, ardıç ve meşe bireylerin odun üretimi sırasında kesilmemesi yaratacakları mikroklima sayesinde yeni fidanların çıkması için yeterli nemin var olmasını sağlayacağından bu türler yeni nesil ormanların sağlıklı ve hızlı gelişmelerine de öncülük edebilir.

Artan kuraklık beklentisi karşısında alınması gereken önlemlerden bir diğeri ise ağaç kurumalarının önlenmesi için ağaç sıklığının iyi yönetilmesi. Ağaçlar yaşamaları için belli bir miktar suya ihtiyaç duyarlar ve su temini için çevredeki diğer ağaçlarla rekabet halindedirler. Eğer ulaşabildikleri su yeterli miktarda değilse doğrudan susuzluktan dolayı veya kuraklık yüzünden direnç mekanizmalarını çalıştıramadıklarından hastalık ve böcek saldırılarına karşı savunmasız kaldıkları için ölebilirler. Belirli bir alandaki ağaç sıklığının azaltılması su rekabetini düşürüp kalan bireylerin daha sağlıklı büyümelerini sağlayabilir.

Son olarak, değişen iklime uyumlu genleri taşıma ihtimali yüksek doğal yaşlı ormanların koruma altına alınması öncelikli önlemler arasında yer buluyor. Doğal yaşlı ormanlar yüzyıllar ve binyıllar boyunca ayakta kalmış oldukları için geçmişte yaşanmış olan farklı iklimlere uyum sağladıkları varsayılır. Bu özellikleri sayesinde gelecekte yaşanma ihtimali olan iklimlere uyum için gerekli koşulları (ekosistem süreçleri, genetik, yapısal özellikler vb.) barındırma ihtimalleri de yüksektir. Kendi başına bir yazı konusu olması gereken doğal yaşlı ormanların korunması için birçok başka sebep bulunmakla birlikte iklim değişikliğine uyum konusunda da rolleri unutulmamalıdır.

Yazar: Doğa Koruma Lideri Selin Devranoğlu Tavsel

Benzer Yazılar

Büyük teknolojiyi parçalamak… ama nasıl?

Ad Hoc

Kodlama değil medya okuryazarlığı lütfen!

Ad Hoc

Sanat için teknoloji, teknoloji için sanat

Sencer Uçar