Ekonomi

Taht bıraktıran kadından Greta’ya 91 yıl

Taht bıraktıran kadından Greta’ya 91 yıl

80’lerin ortasında okuma yazma öğrenmeye çalışan bir çocuk olarak “Bilim adamları ozon tabakasının delindiğini keşfetti” veya “Buzullar eriyor” haberlerini TRT’de ilk defa izleyip, endişe etmekten öteye geçmediyseniz; Greta Thunberg adı size kendinizi kötü hissettiriyor olabilir. Çünkü, 16 yaşındaki iklim aktivisti Greta’nın yüzüne her baktığınızda “Acaba onun yaşında konuyu bu kadar kafaya takmış olsaydım, bugün dünya daha yaşanılır bir yer olabilir miydi?” diye sorgulamadan edemezsiniz. Belki biraz da bu nedenle, sadece yaşıtlarının ve gençlerin değil; her kesimden milyonlarca insanın peşine takıldığı eylemlere doğal lider olmuş durumda bir süredir. ABD Başkanı Donald Trump gibi önemli isimlerin sosyal medyadaki tehdit ve aşağılamalarına rağmen mücadeleye devam eden, bu isyankâr genç kız Greta Thunberg, TIME dergisi tarafından “Yılın Kişisi” ilan edildi.

Yılın Adamı ile başladı her şey…
TIME’ın her yıl ilgiyle karşılanan söz konusu kapakları 1928 yılında “Yılın Adamı: Charles Linderbergh” ile başlıyor. Linderbergh 1927 yılında Atlantik Okyanusu’nu, ilk defa tek başına geçen pilot. 5 bin 800 km’yi 33,5 saatte geçip Paris’e indirmeyi başaran Amerikalı pilot, kısa sürede dünya çapında kavuştuğu ünle o dönem için epey kolay bir tercih olsa gerek. Daha sonraki yıllarda tercihlerin çoğunlukla Amerikan başkanları ve döneme damgasını vuran siyasetçiler, askerler gibi tarihe yön veren erkeklerden oluştuğunu görüyoruz. Üzerinden yıllar geçtikçe, zamanında yılın adamı seçilen Hitler, Mussolini, Stalin, Churchill, Humeyni gibi isimler nedeniyle dergi eleştirilse de, TIME’ın asıl yaptığı o yıl için haberi belirleyen, yönlendiren kişileri tespit etmekti aslında. Bu çerçevede TIME, 83 yılında “Yılın Makinesi: Bilgisayar”, 89’da ise “Yılın Gezegeni: Nesli Tükenmekte Olan Dünya” kapaklarıyla çıktı.

Türkiye’den kimse yok
TIME’ın kapağı olmak hep bir prestij konusu olduğu için Türkiye’den Atatürk (2 kez), İsmet İnönü, Adnan Menderes, Şükrü Saraçoğlu, Kenan Evren, Mehmet Ali Ağca, Naim Süleymanoğlu, Mehmet Öz, Mine Karakaş ve Başbakan olduğu dönemde Recep Tayyip Erdoğan’ın kapak olduğunu anımsatmak istiyorum. Ancak, Türkiye’den derginin kapağına taşınan -Atatürk dahil- hiçbir isim TIME’ın Yılın Kişisi (o dönemki adıyla Yılın Adamı) unvanını elde edemediler.

Uğruna taht feda edilen kadın
“Tarihi büyük adamlar yazar” şeklinde özetlenebilecek medya kafasının bir yansıması olarak 92 yıllık dergi tarihinde sadece 5 kadın yılın kişisi olarak seçildi. Derginin Yılın Kadını olarak kapağa taşıdığı ilk figür 1937 yılında Wallis Warfield Simpson oldu. ABD sosyetesinin gözde kadınlarından olan Wallis Warfield, Prens Edward’la aşk yaşamaya başladığında ikinci kocasından ayrılmaya çalışan ve İngiliz hanedanı tarafından asla kraliçe olarak kabul edilmeyecek bir kadındı. Onu kapağa taşıyan hadise Wallis’in kendisi değil; Prens Edward’ın onunda evlenebilmek için İngiltere tahtından çekilmesi oldu. Bir başka deyişle; TIME, uğruna taht bırakılan kadın olmasından ötürü Wallis’i Yılın Kadını seçti.

Bu kapağın devamı olarak, Time’ın yılın kadını seçtiği ikinci kişinin Kraliçe Elizabeth (1953) olması hiç de şaşırtıcı değil. Üçüncü kadın figür ise uzun bir diktatörlük sürecinin ardından Filipinler’in ilk kadın başbakanı seçilen Corazon Aquino (1987). 2015 yılında Almanya Şansölyesi Angela Merkel’in “Özgür dünyanın şansölyesi” sıfatıyla Yılın Kişisi seçilmesinin ardından, 2019’da Greta Thunberg’in aynı, unvanla kapağa çıkması derginin tarihsel süreci açısından oldukça devrimci bir tercih.

Yılın Kişisi’nin belirlendiği 91’inci sayıda 5’inci kadın figür olarak yer alan Thunberg aynı zamanda bu unvanla kapağa konu olmayı başaran en genç insan. Dergi sivri dilli ve isyankâr Greta’nın kapağa taşınmasının nedenini “Geleneksel kurumların hepimizin güvenini sarstığı, eşitsizliğin ve siyasi başkaldırmaların arttığı bir ortamda Thunberg gibi liderlik vasfına sahip kişilerin kurumların bizi asla bağlayamayacağı şekilde bağlaması” olarak açıklıyor. Greta’nın oluşturduğu bu bağın ne kadar güçlü olduğunu ve somut sonuçlar yaratıp yaratmayacağını ise yaşayarak göreceğiz. Çünkü hiçbir lider tek başına tarih yazmıyor. Bundan sonraki soru şu: 16 yaşındaki bir kızın liderliğinde geleceği şekillendirmek için arkasında duracak mıyız? En azından bu mümkün.

Şenay Yıldız
Gazeteci

Benzer Yazılar

Trendlerin efendileri: Trend araştırmacıları

Ad Hoc

İş dünyasında güç ve güçlü olma

Ad Hoc

21’inci yüzyıl becerileri

Ad Hoc