Ekonomi

Trendlerin efendileri: Trend araştırmacıları

Trendlerin efendileri: Trend araştırmacıları

“Bu yılın trend renkleri…”
“Yeni yılda kaçırmamanız gereken teknoloji trendleri…”
“10 yıl sonra bizi bekleyen megatrendler…”

Yukarıdaki ifadelerle aslında yeni yıl yaklaştığında veya yılın ilk günlerinde sık sık karşılaşıyoruz. Çoğu zaman gülüp geçsek de, bu trendlere göz atmadan edemiyoruz. Bunu merak hissi ya da gelecekte neler olabileceği düşüncesine bağlamak mümkün. Eh, bu trendleri okuyup çevremize trendleri takip ettiğimizi göstermek de cabası!

Peki, bu trendleri kim belirliyor? Bir yıl sonra ne giyeceğimizi, hangi teknolojik cihazları alacağımızı veya 10 yıl sonra dünyanın nasıl bir yer olabileceğine kim karar veriyor? Bu trendleri belirleyen insanlara “trend tahmincisi”, “trend araştırmacısı” gibi isimler verilse de, çoğunlukla moda tasarımcılarıyla karıştırıldıklarını not edelim. Zira, “trend” deyince insanların aklına öncelikle “moda trendleri” geliyor. Bununla birlikte, trend tahmincisinin işinin ne olduğunu kısaca şöyle tanımlayabiliriz: Yeni trendleri belirlemek ve bu trendlerin belli bir sektörü nasıl şekillendireceğini tahmin etmekten trend tahmincisi sorumludur. Trend araştırmacısı tüketici verilerini analiz eder ve bu öngörülere dayanarak önerilerde bulunur.

Trend tahminciliği ve daha özelinde moda trendleri tahminciliğinin geçmişi İkinci Dünya Savaşı’na kadar uzanıyor. O dönemde ABD’de tekstilde seri üretimin başlaması ve artmasıyla moda trendlerini tahmin etmek de gündeme geliyor. Günümüzde ise trend araştırmacılığı farklı disiplinlere yoğunlaşıyor ve farklı sistematik piyasa analizleri yapılıyor. Bugün dünyaca tanınan trend araştırma ve danışmanlık şirketlerinin de 1980 ve 1990’lı yıllarda kurulduğunu not edelim.

Trend tahmincisinin özellikleri
Dünyada trend araştırmacılığı pazarının büyüklüğüne ait elimizde tam bir rakam bulunmuyor. Bununla birlikte, İngiliz The Telegraph gazetesinde 2011 yılında bir haberde 54 milyar dolarlık pazar büyüklüğünden bahsediliyor. Bu büyüklüğe karşılık elimizde bu insanların yılda ne kadar maaş aldığına da net bir skala mevcut değil. Ama 2015’te kariyer siteleri Simply Hired ve Indeed bu unvanla çalışanların yılda 63 – 71 bin dolar kazandıklarını paylaşıyor.

Diğer bir konu ise trend tahmincisinin hangi özelliklere sahip olması gerektiği. Burada moda tasarım, satış veya pazarlama gibi eğitim geçmişleri olanların öne çıktığını not edelim. Ayrıca ürün geliştirme ve perakende sektöründe deneyimi olanlara da şans tanınıyor. İşverenler, bununla birlikte, bu dallarda staj yapmış olanları da dikkate alıyor. Trend tahmincisinin sık seyahat eden biri olduğuna da değinmiş olalım. Zira bu kişilerin dünyanın çeşitli şehirlerini gezerek buralardaki trendleri gözlemlemeleri gerekiyor. Bu seyahatlar sonucundaysa farklı öngörüler geliştirmeleri bekleniyor. Ayrıca yeni ürün geliştirme fikirleri de bu gezilerle elde edilebiliyor. Trend tahmincilerinin hem geleneksel hem sosyal medyayı yakından takip etmesi de şart. Çünkü birçok trendin tomurcuklarını medyada takip etmek mümkün.

Trend araştırmacısı öngörüsünde yanılırsa…
2011-2014 arasında İspanyol telekom operatörü Telefonica’da Trendler Bölüm Yöneticisi olarak çalışan Ariane van de Ven, yaptığı işi, “Ben sünger gibiyim, her türlü medyayı tüketiyorum. Bunlar arasında sosyal medya, haber siteleri, sektörel raporlar, sinema, televizyon, şarkı sözleri var… Bunun ardından zihnimde birçok şey birikmeye başlıyor. Yılda bir kez de bu fikirleri gözden geçirip aralarındaki ilişkileri görmeye çalışıyorum” cümleleriyle anlatıyor. İki yıl süresince Trend Bible’da trend araştırmacılığı görevini yürüten Emily Nicholson ise trend araştırmacısının günlük iş yükünün yüzde 80’lik bir bölümünün istihbarat toplamaya dayandığını ifade ediyor. Nicholson, her gün dünya haberlerine ve başlıklara baktığını kaydediyor ve ekliyor: “E-posta kutum bilgilendirici kısa notlar, basın bültenleri, inovasyon haberleri, yeni ürün duyuruları, konseptler ve sergi davetleriyle dolu. Bu sayede bütün güncel gelişmelerden haberdar oluyorum.”

Peki, bu kadar veriyi toplayan ve analiz eden bir trend araştırmacısı öngörülerinde yanılırsa ne olur? Bunun için geçmiş verilerin, altta yatan bir eğilimin gerçek bir resmini vermeyebileceğini not edelim. Yani, trend tahmincileri zor bir işe soyunuyor aslında. Trendleri tahmin etmede önemli bir sorun, dönüm noktalarını tanımlamayı kapsıyor. Geri dönüşlerle dönüm noktaları açıkça görülebilir, ancak şu anda sadece sapmalar mı yoksa yeni trendlerin başlangıcı mı olduklarını söylemek zor olabilir. Uzun vadeli projeksiyonlar, bunları desteklemek için daha fazla veriye ihtiyaç duyar ve bu, özellikle yeni bir firma veya ürün yelpazesi için her zaman mevcut olmayabilir. Her durumda, tahminler ne kadar fazla olursa hata olasılığı da o kadar büyük olur, çünkü zamanın geçişi kaçınılmaz olarak yeni değişkenler getirecektir. Bundan kaçınmak için ise trend tahmincilerine farklı şapkalar takmaları öneriliyor. Bir trend araştırmacısı kimi zaman felsefeci, kimi zaman tarihçi veya bilimci şapkasını takarak olaylara yaklaşmayı öğrenmeli. Yani, resmin bütününü görmeye odaklanmalı.

Bu kadar sözden sonra, TRendpaper Raporu’nun 2020 için öngördüğü trendleri de paylaşıp, ünlü trend tahmincilerine geçelim. Rapora göre, gig ekonomosinin büyümesini sürdürmesi, dünyadaki ekonomik durgunluğun artma beklentisi, dünyada göç hareketlerinin yükselmesi, “gümüş kuşak” olarak adlandırılan 60 yaş ve üstüne yapılan yatırımların artması, modada siyah-gri ve beyaz karışımlarına dönülmesi, belirli bir öyküye sahip ürünlerin yükselişinin devam etmesi ve teknik tekstil ürünlerinin önem kazanması geleceğe yönelik öngörüler arasında.

Ünlü trend tahmincileri
Günümüzde adını çok duymasak da, özellikle 1980’li yıllarda “Megatrends” kitabıyla damgasını vuran John Naisbitt, aslında bütün hızıyla çalışmaya devam ediyor. Naisbitt, 1929’da doğdu ve Utah Üniversitesi’ndeki mezuniyetinin ardından Cornell University ve Harvard University’de eğitimine devam etti. Kariyerinin ilk döneminde IBM ve Kodak’ta yönetici olarak çalışan Naisbitt, 34 yaşında ABD Başkanı John Kennedy yönetiminde Eğitim Bakanı Yardımcısı olarak atandı. Başkan Kennedy’nin öldürülmesinin ardından Başkan Lyndon Johnson’ın özel danışmanı oldu. Bunun ardından ülkedeki kentlerin sosyal ve ekonomik türbülanslarını odağına alan Naisbitt, çalışmalarını tamamladı ve 1982’de “Megatrends”i (Değişen Dünyada 1990’ların 10 Yeni Hedefi / Form Yayınları) yayımladı. Kitap, The New York Times Çok Satan Kitaplar Listesinde yaklaşık iki yıl kaldı ve 57 ülkede 14 milyon satış rakamına ulaştı. John Naisbitt’in son dönemlerde yayımladığı kitaplara baktığımıza Asya ve özellikle Çin’e yoğunlaştığını görüyoruz.

Sırada ne var?
ABD’li reklamcılık ve halkla ilişkiler profesyoneli olan Marian Salzman, şu an bir tütün mamulleri şirketinin Küresel İletişimden Sorumlu Başkan Yardımcısı olarak çalışıyor. 1959’da doğan Salzman, Brown University’den mezun oldu ve Harvard University’de sosyoloji yüksek lisansını tamamladı. Eğitiminin ardından çeşitli reklamcılık ve halkla ilişkiler şirketlerinde görev alan Salzman, birçok başarılı kampanyaya imza attı. Salzman 1992’de ABD’nin ilk online pazar araştırma şirketi olan Cyberdialogue’un kurucu ortaklığını üstlendi ve 20 yıla yakın süre boyunca trend araştırmacılarına liderlik etti. Günümüzde dünyanın en önemli beş trend tahmincisinden biri olarak gösterilen Salzman’ın Türkçe’de de yayımlanan iki kitabı var: Sırada Ne Var? Yakın Geleceğin Trendleri (MediaCat Kitapları) ve Erkeğin Geleceği (MediaCat Kitapları).

Kısaca “Li” olarak da tanınan Hollandalı Lidewij Edelkoort, Wageningen Üniversitesi’nde sanatla ilgili eğitimini tamamladıktan sonra 1975’te Paris’e taşındı. Burada Trade Union adını verdiği danışmanlık şirketini kuran Edelkoort, modacı ve tasarımcılar için iki yılda bir yayımlanan trend kitapları çıkarmaya başladı. Bunun ardından danışmanlık şirketi Studio Edelkoort’u hayata geçirdi ve New York’ta Edelkoort Inc ve Edelkoort East iki şube açtı. Edelkoort ayrıca dergiciliğe de bulaştı ve Bloom, View on Colour ve Interior View isimli üç dergiyi kurdu veya yöneticiliğini üstlendi. Aralarında Coca-Cola, Nissan, Time Warner Cable, Esprit ve Lacoste gibi birçok marka ile çalışan Edelkoort, banka, sigorta ve yönetim danışmanlık şirketlerine trend danışmanlığı hizmetleri sunuyor. Lidewij Edelkoort 2003’te “Time Magazine” tarafından Modada En Etkili 25 Kişi ve 2004’te “Icon Magazine” tarafından ise Tasarımda En Etkili 40 Kişi olarak gösterildi.

H. Kerem Fındık
Gazeteci

Benzer Yazılar

Zeki, çevik, progresif

Ad Hoc

Food market vs. food hall: Yoksa ikisi de mi?

Ad Hoc

Duvarları yıkmak mı gerekli inşa etmek mi?

Ad Hoc